X

یادداشت

/اطلاع‌رسانی/یادداشت
نگاهی جامع به بهره‌وری صنعت برق
دوشنبه 05 اردیبهشت 1401
57
کد خبر: 2935
آدرس کوتاه

 نگاهی جامع به بهره‌وری صنعت برق

بهرام جلوداری، عضو هیئت‌مدیره انجمن بهره‌وری ایران

بهره‌وری و تحقق آن، نیازمند نگاه کلان به مولفه‌های اثرگذار بر بهره‌وری است. شناخت دقیق از این مؤلفه‌ها می‌تواند در برنامه‌ریزی صحیح مدیریت بهره‌وری به سازمان‌ها کمک کند. در این نوشتار سعی شده است، با نگاهی کلی به فرایندهای طراحی، تولید و توزیع برق که در مجموعه عظیم وزارت نیرو انجام می‌شود به موضوع بهره‌وری پرداخته شود.

مؤلفه‌های بهره‌وری برق در فرایندهای مرتبط با وزارت نیرو

وقتی صحبت از بهره‌وری در برق می‌شود، بلافاصله استفاده از لامپ کم‌مصرف به ذهن می‌رسد. درست است که جایگزین کردن این‌گونه لامپ‌ها با لامپ‌های رشته‌ای می‌تواند هزینه‌های مصرف‌کننده و برق مصرفی را به‌طور چشمگیری کاهش دهد و از مصرف بالای برق مصرفی جلوگیری کند. (طبق برخی از برآوردها استفاده از این لامپ‌ها تا 70 درصد هزینه برق مصرفی را کاهش می‌دهد) اما شاید این بخش از صرفه‌جویی یا کاهش مصرف، نوک قله بهره‌وری در صنعت برق باشد که نمایان است، اما بخش عمده‌ای از بهره‌وری در صنعت برق از منظر کاهش پِرت برق یا افزایش راندمان و خروجی نهایی این صنعت مانند کوه یخی در زیر آب و پنهان است. احتمالاً به این دلیل است که بهره‌وری پایین نیروگاه‌های کشور، مصرف سوخت را بالا برده است. آن‌گونه که آمارها نشان می‌دهد، یک درصد افزایش بهره‌وری می‌تواند دو میلیارد متر مکعب مصرف سوخت در کشور را کاهش دهد. برای بررسی بهتر و جامع بهره‌وری در صنعت برق، نگاه فرایندی می‌تواند کمک شایانی کند. برقی که تحویل مصرف‌کننده داده می‌شود در فرایندهای مختلفی شکل می‌گیرد که مهم‌ترین آنها عبارت‌‌اند از: فرایند طراحی شبکه‌های توزیع و فوق‌توزیع توسط شرکت‌های برق منطقه‌ای، فرایند تولید برق یا انرژی الکتریکی توسط شرکت‌های مدیریت تولید برق (نیروگاه‌ها)، فرایند دیسپاچنیگ توسط شرکت‌های توانیر یا شرکت‌های شبکه برق، فرایند توزیع برق توسط شرکت‌های توزیع برق از منظر فرایندهای اصلی و همچنین فرایندهای ستادی شامل وزارت نیرو، شرکت‌های مادرتخصصی و سایر شرکت‌های خدماتی یا نظاره‌گر تولید و توزیع برق که به‌صورت مستقیم در بهره‌وری برق اثرگذار هستند. از طرف دیگر، سایر فرایندهای شهری غیرمرتبط با وزارت نیرو نیز در بهره‌وری برق مؤثر هستند که از جمله فرایندهای طراحی شهرهای هوشمند، طراحی ساختمان‌های هوشمند، دولت هوشمند، تولید برق با انرژی خورشیدی (انرژی پاک)، از مهم‌ترین عواملی هستند که می‌توانند در بهره‌وری صنعت برق اثرگذار باشند. البته با این فرض که بهره‌وری از فرمول نسبت ستانده به نهاده تبعیت می‌کند. در ادامه مؤلفه‌های عملی و کاربردی از مؤلفه‌های اثرگذار بر بهره‌وری، افزایش ستانده یا کاهش نهاده در هریک از فرایندها گفته خواهد شد. با شناخت برخی از مخلفه‌ها مشخص خواهد شد که بهره‌وری برق در فرایندهای مختلف اتفاق می‌افتد و صرفاً با نگاه به استفاده از لامپ کم‌مصرف، منابع متعدد مؤثر بر بهره‌وری برق را از دید ما پنهان می‌کند.

1-مؤلفه‌های بهره‌وری برق در فرایندهای ستاد وزارتخانه و سازمان‌های ستادی مرتبط از جمله شرکت‌های مادرتخصصی

اصولاً ستاد هر  وزارتخانه یا شرکت‌های مادر تخصصی مأموریت برنامه‌ریزی و هدایت صنعت را برعهده دارند و این دستگاه‌ها به‌نوبه خود می‌توانند در میزان صرفه‌جویی مصرف برق مؤثر باشند. برخی از این عوامل که می‌تواند در مجموعه ستادی در بهره‌وری برق موردبررسی قرار بگیرند، عبارت‌اند از:

•فضای مورداستفاده برای کارکنان ستاد،  نیاز به تأمین نور، گرمایش و سرمایش دارد و کاهش حجم کارکنان ستادی  و همچنین ساختمان‌های اداری می‌تواند به‌طور مؤثری در کاهش مصرف برق در فرایندهای ستادی کمک کند.

•استفاده از سیستم‌های روشنایی طبیعی یا لامپ‌های حساس (سنسورها) به نور و قطع و وصل کردن روشنایی در محل‌ کار کارکنان، اماکن عمومی مانند پارکینگ‌ها و رستوران‌ها، استفاده از تنظیم‌گرهای خودکار برای روشن و خاموش کردن سیستم‌های سرمایش و گرمایش یا استفاده از سیستم‌های گرمایش نقطه‌ای

2-مؤلفه‌های بهره‌وری در فرایند‌های شرکت‌های برق منطقه‌ای

شرکت‌های برق منطقه‌ای مأموریت تأمین برق مطمئن و پایدار برای مشتریان از طریق توسعه و بهره‌برداری بهینه از تأسیسات شبکه برق، به‌منظور رضایتمندی ذی‌نفعان را به عهده دارند. از جمله عواملی که در کاهش هزینه‌های دوباره‌کاری‌ها و نهاده‌های فرایندها اثرگذار هستند، می‌توان به برآورد صحیح میزان عرضه و تقاضای کارآمد از انرژی الکتریکی در سطح کشور و استان‌ها، هزینه‌های ستادی شرکت‌های برق منطقه‌ای، هزینه نیروی انسانی شرکت‌های برق منطقه‌ای، هزینه استهلاک دارایی‌های ثابت، هزینه‌های نگهداشت دارایی ثابت، برآورد صحیح تکنولوژی موردنیاز برای تولید برق با توجه به منابع کشور، نبود واحدهای تحقیق و توسعه در مطالعات و پیش‌بینی نیازها، برآورد صحیح طول خطوط انتقال و فوق‌توزیع، برآورد صحیح قدرت و راندمان نیروگاه‌ها و برآورد صحیح ظرفیت پست‌های انتقال و فوق‌توزیع اشاره کرد.

 3- مؤلفه‌های بهره‌وری در شرکت‌های مدیریت تولید برق (نیروگاه‌ها)

شرکت‌های مدیریت تولید برق، مأموریت بهره‌برداری، تعمیرات و نگهداری انواع نیروگاه‌های حرارتی، گازی و سیکل ترکیبی را در کشور بر عهده دارند و متعهد به تولید برق پایدار و مطمئن بر اساس نیازهای شبکه و بهره‌برداری بهینه از تجهیزات نیروگاه‌ها هستند. از منظر شرکت‌های مدیریت تولید برقTمؤلفه‌های زیر در افزایش بهره‌وری برق حائزاهمیت هستند:

•راندمان نیروگاه‌ها؛ در حال حاضر راندمان متوسط نیروگاه‌های گازی 35 درصد است که در صورت تبدیل آنها به نیروگاه‌های سیکل ترکیبی می‌توان کارایی را تا 45 درصد افزایش داد و این بهبود نقش بسیار زیادی در بهره‌وری برق دارد، اما در این خصوص اختلاف‌نظر کارشناسی وجود دارد که با راه‌اندازی واحدهای تحقیق و توسعه می‌توان برآوردهای صحیح‌تری داشت.

•بهبود سیستم گرمایش مجدد هوای خروجی از توربین‌های گازی

•استفاده از سیستم‌های خنک‌کننده با تکنولوژی جدید

•استفاده از سیستم ذخیره‌سازی آب سرد در لایه‌های آبدار زمینی در افزایش توان و بازده نیروگاه‌های گازی

•راندمان گاز در انتقال و تبدیل انرژی گازی در نیروگاه‌های گازی

•راندمان انتقال بخار مایع در نیروگاه‌های بخار

•قدرت نیروگاه‌ها

•عمر متوسط نیروگاه‌ها و از رده خارج کردن نیروگاه‌های قدیمی

•هزینه‌های تولید (نیروی انسانی، تعمیرات و نگهداری و...

•مدت زمان بهره‌برداری از نیروگاه‌ها

•هزینه‌های راه‌اندازی نیروگاه‌ها و قیمت تمام‌شده آنها

•میزان برخورداری از نظام‌های اتوماسیون و فرآیندهای خودکار

•هزینه سوخت نیروگاه‌ها

4-مؤلفه‌های بهره‌وری در شرکت‌های توزیع برق

مأموریت اصلی شرکت‌های توزیع برق، تأمین و عرضه برق مطمئن، پایدار و اقتصادی در سطح مشتریان خود با راهبری، پایش، نگهداری و توسعه شبکه، مدیریت بار مصرف و ارائه خدمات پس از فروش به مشترکان است. این شرکت‌ها در فرایندهای خود می‌توانند با نظارت صحیح بر عملیات و مانورها، کاهش زمان خاموشی‌ها، کاهش میزان انرژی توزیع نشده و بهره‌وری صحیح از شبکه، نظارت صحیح بر کار بهره‌برداری از شبکه‌های توزیع، کاهش خطای ابزارهای اندازه‌گیری، به‌روزرسانی اطلاعات سامانه کنترل شبکه و سامانه جغرافیایی شبکه‌ها و کاهش خطرات ناشی از تعمیرات و نگهداری و کاهش زمان از دست رفته، نظارت صحیح بر عملیات و مانورها، کاهش زمان خاموشی‌ها، کاهش میزان انرژی توزیع نشده و بهره‌وری صحیح از شبکه، نظارت صحیح بر کار بهره‌برداری از شبکه‌های توزیع، کاهش خطای ابزارهای اندازه‌گیری، به‌روزرسانی اطلاعات سامانه کنترل شبکه و سامانه جغرافیایی شبکه‌ها و کاهش خطرات ناشی از تعمیرات و نگهداری و کاهش زمان از دست رفته بهره‌وری برق را افزایش دهند.

تصاویر
  • نگاهی جامع به بهره‌وری صنعت برق
نظر جدید

Website

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید: