X

یادداشت

/اطلاع‌رسانی/یادداشت
تضاد منافع گریبان‌گیر نظام سلامت کشور
شنبه 14 آبان 1401
12
کد خبر: 3282
آدرس کوتاه

 تضاد منافع گریبان‌گیر نظام سلامت کشور

سید مهدی عراقی/ مدیرعامل شرکت مشاوران تعالی‌سازان

برای تشخیص بیماری مزمن و فراگیر نظام سلامت کشور، نیازی نیست تا فردی پزشک بوده یا با علوم مدیریتی آشنا باشد. در حال حاضر شرایط به‌گونه‌ای ‌است که حتی یک شخص غیربیمار نیز می‌تواند به تعداد زیادی به پزشکان متخصص و غیرمتخصص مراجعه و هر پزشک مقدار زیادی دارو و دستورات پاراکلینیکی هزینه‌بر تجویز کند. بدیهی‌ است، حتی کشور‌های ثروتمند نیز نمی‌توانند از پس هزینه‌های چنین نظامی بر‌آیند و بی‌سبب نیست که شرکت‌های بیمه روزبه‌روز بدهکارتر و خدمات تحت‌پوشش آنها محدودتر می‌شود.

از طرفی، مشارکت پزشکان در سهام بیمارستان‌هایی که خود در آن فعالیت‌ می‌کنند، فعالیت پزشکان همزمان در بخش خصوصی و دولتی، مطب‌هایی که بعضا از امکانات لازم برخوردار نیستند و بیماران ساعت‌ها باید در این شرایط منتظر بمانند، رفتار پرتبختر و پرطمطراق برخی پزشکان با بیماران، ویزیت‌های سطحی و با عجله، نسخه‌های مصرفانه و... نظام سلامت ایران را از نقطه‌نظر ساختار، کارآمدی و اخلاق در عداد ابتدایی‌ترین از نوع خود در جهان قرار داده ‌است و سالانه هزاران میلیارد تومان هزینه اضافی روی دست دولت و اقشار مختلف مردم قرار می‌دهد. با این همه سلامت این نظام، باید با ابتکار و همکاری کسانی اصلاح شود که از بیماری آن منتفع هستند. به‌عبارت دیگر، تضاد منافع در ساختار بهداشت و درمان کشور نه تنها کمکی به بهبود اوضاع نمی‌کند که خود موجب پایداری این نابسامانی می‌شود. پراکندگی نهاد تصمیم‌گیری در حوزه سلامت و از جمله وابستگی سازمان‌های ارائه‌دهنده سرویس‌های سلامت به نهاد‌های قدرتمند بر دشواری تعیین و استقرار راهبردهای اساسی در این بخش می‌افزاید. به‌طوری که تمام دست‌اندرکاران نظام سلامت معترف‌اند که آنچه نظام سلامت کشور را بیمار ساخته کمبود فضای درمان و تجهیزات پزشکی و دارو و امکانات تأمین سلامت نیست، مشکل اصلی نظام سلامت از نظام آن است. علاوه بر مشکل تضاد منافع که گریبان‌گیر نظام سلامت کشور است، فقدان دانش و آگاهی نیز مانع اصلی دیگری است که دست‌اندرکاران این بخش از آن رنج می‌برند. این موضوع نباید موجب رنجش مدیران سلامت شود، بلکه هدف اطلاع‌رسانی به ایشان است که حتی در کشورهای پیشرفته جهان نیز فعالان نظام سلامت چنین ادعایی نداشته و با کمک مشاوران تراز اول جهان مانند دیلویت، مکنزی، بین و بی‌سی‌جی استراتژی‌ها و رویکردهای مربوطه را طراحی و به اجرا می‌گذارند. شرکت‌های مشاوره بین‌المللی با داشتن شبکه‌ای از نخبگان در سراسر جهان به تجربیات و رویکردهای گسترده‌ای دسترسی دارند که آنان را از سعی و خطای زمانبر و پرهزینه بی‌نیاز می‌کند.

در سال‌های گذشته، گاهی هجمه‌ای برای اصلاح نظام سلامت کشور شکل گرفت، اما پس از مدت کوتاهی به فراموشی سپرده شد. برای نمونه، در سال‌های اخیر تلاش‌هایی برای تدوین راهبردهای سلامت کشور، کیفیت سلامت، تعالی سازمانی، نظام اعتباربخشی و حتی نظام ارجاع و پزشک خانواده به عمل آمده و این آخری که بی‌شک مهم‌ترین و مؤثرترین اقدام در حوزه سلامت مردم است، تا مرحله پایلوت استانی هم پیش رفت، اما بدون ارزیابی اثربخشی، بدون تحقیق و بررسی پایلوت اجرا شده، این طرح رها شد. با وجود شرایط نامطلوبی که بر نظام سلامت کشور غالب شده و با تمام پیچیدگی‌هایی که در راه‌حل‌های اساسی نهفته است، میوه‌های دم‌دستی فراوانی نیز برای اصلاح برخی از نابسامانی‌ها و در نتیجه افزایش بهره‌وری محدود وجود دارد که انجام آن در توان تخصصی مشاوران داخلی وجود دارد. این رویکردها بیشتر در حوزه پایین‌دستی سلامت، به‌خصوص در بیمارستان‌ها قابلیت اجرا دارند. هر چند با تغییر یک مدیر یا رئیس بیمارستان ممکن است همه چیز به‌جای اولش بازگردد. با این وجود تلاش برای دستیابی به نتایج موقت نیز ارزشمند است. تجربیات به‌دست آمده در بیمارستان‌های کشور حاکی از آن است که می‌توان با استفاده از همان ابزارهایی که در سایر سازمان‌های اداری و تولیدی به‌کار گرفته می‌شوند، به بهبود عملکرد این واحدها نیز کمک کرد. تعیین اهداف راهبردی، اصلاح فرایندها، اندازه‌گیری نتایج موردانتظار و آموزش مدیریت و رفتاری به کادرهای درمانی، از جمله ابتدایی‌ترین اقداماتی هستند که در بیشتر مواقع و بلافاصله نتایج چشمگیری حاصل می‌کنند.

بیمارستان هاشمی‌نژاد تهران، پورسینای رشت، حافظ و نمازی شیراز از جمله بیمارستان‌های کشور بودند که ویترینی از چنین اثربخشی‌هایی را با همکاری مشاوران حرفه‌ای مدیریت در ابتدا از خود به نمایش گذاشتند و به‌رغم ممانعت‌های جدی اولیه، موجب استفاده از ابزارهای متعارف مدیریت در بسیاری از بیمارستان‌های کشور شدند. درخشش بیمارستان هاشمی‌نژاد در جایزه ملی و به‌دنبال آن اعتباربخشی بیمارستانی، موج جدیدی در مدیریت بسیاری از بیمارستان‌های کشور راه انداخت. هرچند به‌جز نتایج مربوط به اعتباربخشی بیمارستانی برای واحدهایی که به اجرای سازوکارهای مدیریت همت گمارده‌اند، در اندازه‌گیری اثربخشی فعالیت‌های ذکر شده تحقیق علمی گسترده‌ای صورت نگرفته‌ است، اما در یک بررسی از نظرات مدیران و رؤسای ۱۲ بیمارستان کشور، مشخص شد، با هزینه‌ای معادل ایجاد یک تخت بیمارستانی در این۱۲ بیمارستان دستاوردی معادل ساخت یک بیمارستان جدید ایجاد شده ‌است. خوشبختانه عده‌ای از خیرین کشور در سال‌های اخیر با درک اثربخشی مضاعف هزینه در حوزه مدیریت، بخشی از کمک‌های خود را صرف بهبود مدیریت سازمان‌های عام‌المنفعه می‌‌کنند.

تصاویر
  • تضاد منافع گریبان‌گیر نظام سلامت کشور
نظر جدید

Website

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید: