X

اخبار سازمان ملی بهره وری ایران

/اطلاع‌رسانی/اخبار
بهره‌وری و کیفیت مکمل یکدیگرند*
یکشنبه 07 آذر 1400
227
کد خبر: 2717
آدرس کوتاه

 بهره‌وری و کیفیت مکمل یکدیگرند*

بهروز محمودی/ معاون راهبری سازمان ملی بهره وری ایران
نگاه به مفهوم بهره‌وری چترگونه‌ است و مقوله‌هایی مانند کیفیت، بهبود، پیشرفت و تعالی را در برمی‌گیرد. رشد اقتصادی یا از محل افزایش کمی نهاده‌ها یا از طریق بهبود کیفیت نهاده‌ها تامین می‌شود. در واقع بهره‌وری همان کیفیت رشد اقتصادی است. به بیانی، اقتصاد و کیفیت مکمل هم هستند. 

نگاه به مفهوم بهره‌وری چترگونه‌ است و مقوله‌هایی مانند کیفیت، بهبود، پیشرفت و تعالی را در برمی‌گیرد. رشد اقتصادی یا از محل افزایش کمی نهاده‌ها یا از طریق بهبود کیفیت نهاده‌ها تامین می‌شود. در واقع بهره‌وری همان کیفیت رشد اقتصادی است. به بیانی، اقتصاد و کیفیت مکمل هم هستند.

در امر بهره‌وری به‌دنبال ارتقای کیفیت نظام‌های اداری، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و...کشور هستیم تا ارائه خدمات عمومی باکیفیت به شهروندان که یکی از ماموریت‌های کلیدی دولت است، بهبود یابد. بنابراین مولفه‌های بهره‌وری و کیفیت مکمل یکدیگرند، به‌نحوی که اگر در مبانی نظری هم این دو موضوع را با هم مقایسه کنیم بسیاری از برنامه‌هایی که برای ارتقای بهره‌وری در سطح دستگاه‌ها، سازمان‌ها و بنگاه‌ها تعریف شده است، از جنس اهداف تعالی سازمانی است که از طریق اهداف کیفی دنبال می‌شود. در نتیجه در همه نهاده‌ها باید به‌دنبال ارتقای کیفیت بود. به‌عنوان مثال، در بحث مدیریت، بهبود کیفیت تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی، بهبود کیفیت هدف‌گذاری‌های کمی و بهبود کیفی مهارت‌های نیروی انسانی و سرمایه‌ای مدنظر قرار می‌گیرد.

یک تعریف جدیدی از کیفیت وجود دارد مبنی بر اینکه کیفیت آن چیزی است که برای مشتریان ارزش ایجاد می‌کند. درواقع این مفهوم نسبی است و ارزش آن متناسب با سطح آگاهی و رفاه جوامع متغیر است. بنابراین در طول زمان سطح استانداردها به فراخور این موارد تغییر خواهد کرد. در این برهه آنچه برای بنگاه‌های تولیدی و خدماتی مهم است این است که بتوانند نیازهای مشتریان خود را رصد و آنچه را که برای مشتریان ارزش واقعی ایجاد می‌کند شناسایی کنند. درواقع باید جامعه هدف خود را به‌درستی شناسایی و براساس آن پیش روند.

در همین حال، سازمان ملی بهره‌وری ایران، بهره‌وری را یک مفهوم پایه‌ای و بنیادی در حوزه اقتصاد می‌داند و معتقد است، بخش بنگاه‌های اقتصادی و سازمان‌های دولتی که خدمات ارائه می‌کنند، مغفول مانده است، چراکه کیفیت و استاندارد خدمات و محصولاتی که از طریق این بخش‌ها ارائه می‌شوند به‌درستی ارزیابی نمی‌شوند، بنابراین سازمان ارزیابی وضعیت بهره‌وری دستگاه‌های اجرایی کشور را از نظر ساختاری و بنیادی در دستورکار خود دارد که در بُعد اولیه خود که اثربخشی و هدف‌گذاری است و بُعد دوم که بهبود کارایی است، بتوانند اقدام‌های موثری انجام دهند. با این تفاسیر، بهره‌وری برای مدل‌هایی مانند کیفیت، تعالی سازمانی و... یک هدف است.

 باید با نگاه مسئله‌محور به‌دنبال برنامه‌ریزی برای پیشرفت کشور بود

متاسفانه کیفیت محصولات و خدماتی که در کشور ارائه می‌شود از آن چیزی که مصرف‌کنندگان انتظار دارند، پایین‌تر است. به همین منظور، باید نیاز‌های مشتریان شناخته شود. یکی از نقاط مشترک بین بهره‌وری و کیفیت، موضوع رقابت‌پذیری است. زمانی که صحبت از رقابت و بهبود فضای کسب‌وکار می‌شود باید به المان‌ها و مولفه‌های تاثیرگذار بر این دو موضوع توجه کرد.

براساس مطالعات، برای اینکه فضای رقابت‌پذیری در کشورها بهبود یابد چهار عامل شناسایی و طبقه‌بندی شده است: 1-سرمایه انسانی: آموزش و بهبود مهارت‌ها و سلامت دو شاخص موثر در این زمینه هستند. 2- محیط توانمندساز:  شامل ثبات اقتصاد کلان، پذیرش فناوری به‌عنوان محرک قوی در ارتقای بهره‌وری، همچنین نهادها و زیرساخت‌ها چهار رکن مهم در این زمینه هستند. 3- بازارها: شامل بازار نیروی کار، ابعاد بازار، سیستم‌های مالی و بازار کالا می‌شود. 4- اکوسیستم نوآوری: پویایی و ظرفیتی که برای نوآوری وجود دارد.

با رجوع به این چهار مولفه می‌توان گفت وضعیت کشور در سال‌های گذشته مناسب نیست و در مقایسه با سایر کشورها در هر یک از این مولفه‌ها رتبه متوسط یا رو به پایین داریم. فقط در برخی از حوزه‌ها تا حدودی رشد مثبت بوده است.

جنبشی که سازمان ملی بهره‌وری ایران در برنامه ششم توسعه شروع کرد، نگاه مبنایی بوده است، یعنی هر دستگاه اجرایی کشور متناسب با ماموریت‌ها و افق چشم‌انداز خود موظف شده مسائل بهره‌وری را شناسایی کند. به همین منظور، سازمان تلاش دارد با ارزیابی و پایش برنامه‌ها و اقدام‌هایی که در سطح کلان کشور توسط دستگاه‌های اجرایی تدوین می‌شود مبتنی بر حل مسئله به ارتقای بهره‌وری کمک کند. خوشبختانه امسال دور اول استقرار چرخه بهره‌وری در بسیاری از دستگاه‌های اجرایی انجام شده است و اگر این نگاه استمرار یابد می‌توان امیدوار بود کیفیت خدمات، چه در دستگاه‌هایی که به‌صورت مستقیم به جامعه خدمات و کالا ارائه می‌کنند و چه دستگاه‌هایی که نقش پشتیبان، سیاست‌گذار و تصمیم‌گیرنده دارند، بهبود قابل‌توجهی پیدا کند، چراکه این دستگاه‌ها قرار است مسئله‌ای را حل کنند که آن بهبود کیفیت و در نتیجه رضایت شهروندان است.

لازم به ذکر است که ثمرات بهره‌وری در طولانی‌مدت قابل‌مشاهده است و این گونه نیست که سریع بتوان نتیجه اقدام‌ها را در شاخص‌های کلان دید. باید نگاه کلان مدیریتی کشور به سمت بهبود بهره‌وری باشد و با نگاه مسئله‌محور به‌دنبال برنامه‌ریزی برای پیشرفت کشور بود.

 لزوم تعامل بیشتر سازمان ملی بهره‌وری با سازمان ملی استاندارد

سازمان ملی بهره‌وری ایران با اکثر دستگاه‌های اجرایی کشور در ارتباط است، هرچند با توجه به اهمیت موضوع کیفیت، باید این ارتباط با سازمان استاندارد بیشتر شود، چراکه هدف هر دو سازمان یک چیز است؛ با بهبود کیفیت خدمات و کالا رضایت شهروندان افزایش یابد.

به‌دلیل ساختار اقتصادی در کشور در زمینه کیفیت مطالبه عمومی وجود ندارد و هر محصولی که وارد جامعه می‌شود مردم ناگزیر خریداری می‌کنند. بنابراین باید روی بهبود فضای کسب‌وکار و فضای رقابت‌پذیری در کشور تمرکز کرد، چراکه دو مولفه بهره‌وری و کیفیت را می‌توان در این شاخه‌ها ارتقا داد. باید شهروندان را از حقوق خود آگاه کرد که کالا و خدماتی که دریافت می‌کنند چه کیفیت و استانداردی باید داشته باشد، زمانی که دانشی وجود نداشته باشد طبیعتا ارزیابی درستی از کیفیت خدمات و محصولات وجود نخواهد داشت.

نقش سازمان ملی بهره‌وری ایران

جایگاه سازمان ملی بهره‌وری ایران در دولت حاکمیتی است و نقش مشاوره‌دهنده سیاستی به نهادهای تصمیم‌گیرنده دارد و عموما  به‌طور مستقیم به  مردم خدمات عمومی ارائه نمی‌دهد. اما کاری که سازمان انجام می‌دهد تحریک دستگاه‌هایی است که باید به مردم پاسخ دهند.

به‌طوری که سازمان وظیفه دارد به‌طور مستقیم وضعیت بهره‌وری دستگاه‌های اجرایی کشور را به نهادهای نظارتی گزارش دهد. این گزارش‌ها به‌صورت روزآمد به دیوان محاسبات و سازمان بازرسی داده می‌شود تا مشخص شود عملکرد و رویکرد دستگاه‌های اجرایی در ارتقای بهره‌وری در دستگاه‌های خود به چه صورت بوده است. طبق قانون برنامه ششم توسعه کشور، تمام دستگاه‌های اجرایی موظف‌اند در همه سطوح، برنامه ارتقای بهره‌وری خود و سازمان‌های تحت تولیت خود را تدوین و ارائه کنند که این برنامه‌ها توسط سازمان ملی بهره‌وری ایران رصد و پایش می‌شود که خوشبختانه در سال 1400 فاز اجرایی این برنامه‌ها شروع شده است و هر سه ماه گزارش پیشرفت اجرای برنامه‌های‌ دستگاه‌ها را در اختیار سازمان برنامه و بودجه قرار می‌دهد و بودجه مربوط به آن برنامه تا زمانی که به تایید سازمان ملی بهره‌وری ایران نرسد، اختصاص نمی‌یابد. ضمن اینکه امسال برای اولین بار موضوع ارزیابی وضعیت شرکت‌های دولتی در دستورکار سازمان قرار گرفته است. به‌طوری که پاداش هیئت‌مدیره و مدیران‌عامل مشروط بر تایید عملکرد بهره‌وری این شرکت‌ها توسط سازمان ملی بهره‌وری ایران شده است، درواقع این مسئله ابزاری است که حق شهروندان که دریافت خدمات و محصولات باکیفیت و استاندارد است از دستگاه‌ها و بنگاه‌های اقتصادی مطالبه کند.

 *متن تنظیم‌شده صحبت‌های بهروز محمودی، معاون راهبری سازمان ملی بهره‌وری ایران در ویژه‌برنامه «رادیو گفت‌وگو» به مناسبت «روز ملی کیفیت» است. در این برنامه پیش‌نیازهای کیفی‌سازی تولیدات ملی با نگاهی به نمونه‌های موفق در سال‌های گذشته بررسی شد.

 

تصاویر
  • بهره‌وری و کیفیت مکمل یکدیگرند*
نظر جدید

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید: