X

گفت‌و‌گو

/اطلاع‌رسانی/گفت‌و‌گو
تمرکز بر فرهنگ‌سازی مدیران حول محور بهره‌وری
شنبه 14 آبان 1401
22
کد خبر: 3279
آدرس کوتاه
معاون توسعه مدیریت، منابع و برنامه‌ریزی وزارت بهداشت:

 تمرکز بر فرهنگ‌سازی مدیران حول محور بهره‌وری

معاون توسعه مدیریت، منابع و برنامه‌ریزی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌گوید: در گام استقرار، استراتژی اصلی وزارت بهداشت، درمان و آموزشی پزشکی متمرکز بر بحث فرهنگ‌سازی و ایجاد بستر مناسب فرهنگی و اجرایی با تغییر رویکرد مدیران ارشد، میانی و عملیاتی حول محور بهره‌وری در تمام سطوح ارائه خدمت در سال 1401 است. بهروز رحیمی با بیان اینکه به‌دلیل عملکرد ناهماهنگ کمیته‌های بهره‌وری استانی، تاکنون آمار دقیقی از برنامه‌های ارتقای بهره‌وری دانشگاه‌های علوم پزشکی، به‌دست نیامده است، خاطرنشان می‌کند: با توجه به ضرورت افزایش بهره‌وری و نیاز کشور، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اقدامات متعددی را در دستورکار قرار داده و اجرا کرده است که از آن جمله می‌توان به استقرار چرخه مدیریت بهره‌وری در ستاد مرکزی وزارت متبوع و سازمان‌های وابسته اشاره کرد. در ادامه گفت‌وگوی «بهره‌وری ملی» را بهروز رحیمی، دبیر کمیته بهره‌وری وزارت بهداشت می‌خوانید.

مشکلات و چالشهای بخش بهداشت و درمان در حوزه بهرهوری چیست؟

با توجه به گستردگی و تنوع خدمات ارائه ‌شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نظیر خدمات درمانی، بهداشتی، آموزشی، پژوهشی، اجرایی و نظارتی، تأثیر و اهمیت بسیار زیاد این خدمات در ارتقای سلامت جامعه و نیز ماهیت تخصصی و فوق‌تخصصی خدمات، همچنین با توجه به لزوم سرمایه‌گذاری اولیه کلان و هزینه‌بربودن ارائه خدمات و اهمیت بسیار بالای ایجاد ظرفیت‌های حمایتی ارائه خدمات جهت شرایط بحرانی (پدافند غیرعامل و مدیریت بحران)، حصول بهره‌وری در این حوزه پیچیدگی و ظرافت‌های بسیار زیادی دارد. با این حال، به‌منظور اجرای بند «و» تبصره 18 قانون بودجه 1401 کل کشور و نیز با توجه به تجربیات ناشی از اجرای بند «ج» تبصره 20 قانون بودجه 1400، حوزه بهره‌وری در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با چالش‌های متعددی روبه‌رو شد که برای حل این چالش‌ها اقداماتی در دستورکار قرار گرفت. برای نمونه، جهت جلب مشارکت سازمان‌های وابسته و دانشگاه‌های علوم پزشکی راهکارهایی طراحی و اجرایی شد. همچنین مؤلفه‌هایی نظیر بهره‌وری نوآورانه، هوشمندسازی بهره‌وری، ارتقای فرهنگ سازمانی بر محور بهره‌وری با توجه همزمان به دو مقوله کارایی و اثربخشی و اندازه‌گیری آنها مورد توجه جدی مدیران ارشد و میانی در حوزه‌های مختلف عملکردی قرارگرفت. لازم به ذکر است، علاوه بر چالش‌های کلان مذکور، ابهام در تقسیم نقش‌هایی که در راهنمای اجرایی بند «الف» ماده 5 قانون برنامه ششم توسعه برای دانشگاه‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان‌ها وجود دارد و بعضا منجر به ناهماهنگی در عملکرد بخش بهداشت و درمان در سطح کشور شده است نیز از چالش‌های مؤثر بر موضوع بهر‌وری در حوزه درمان در حیطه اجرایی به‌شمار می‌رود. به‌طور مثال، نحوه اجرای راهنمای اجرایی ابلاغی سازمان ملی بهره‌وری در سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان شیراز و به تبع آن در دانشگاه علوم پزشکی شیراز با نحوه اجرای راهنمای مذکور در سازمان مدیریت برنامه‌ریزی استان مرکزی و به تبع آن، در دانشگاه علوم پزشکی اراک، متفاوت است که این امر راهبری در کل کشور را به چالش می‌کشد که امید است با ایجاد شفافیت در آیین‌نامه‌ها، دستورالعمل‌ها و خط‌مشی‌های بالادستی و مشخص‌شدن نقش‌های اجرایی سازمان‌های داخل استانی، این چالش رفع شده و به عملکرد بهتری در این حوزه بینجامد.

تا چه میزان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در روزآمدکردن برنامه‌های ارتقای بهره‌وری حوزه بهداشت و درمان، موفق عمل کرده است؟

به استناد کارنامه بهره‌وری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که توسط سازمان ملی بهره‌وری به وزارت متبوع داده شده است، این وزارتخانه به همراه دانشگاه‌های علوم پزشکی و سازمان‌های تابعه خود (سازمان بیمه سلامت، سازمان انتقال خون ایران، انستیتو پاستور، سازمان غذا و دارو) در انجام وظایف قانونی در حوزه بهره‌وری فعال بوده و در راستای استقرار چرخه بهره‌وری، گام‌های مؤثری را طی کرده است که با 70 درصد پیشرفت در استقرار چرخه بهره‌وری موفق به کسب رتبه 11 در مقایسه با 34 دستگاه اجرایی و کسب رتبه 16 در تحقق برنامه‌های ارتقای بهره‌وری ما بین 34 دستگاه اجرایی کشور شده است که این مهم با مشارکت 90 درصدی حوزه‌های زیرمجموعه حاصل شده است. در سال 1401 نیز با رویکرد اخذ مشارکت صددرصدی حوزه‌های زیرمجموعه، برنامه‌ریزی کلان در راهبرد استقرار چرخه مدیریت بهره‌وری در نظام سلامت کل کشور با تأکید بر فرهنگ‌سازی در حیطه‌های تخصصی مختلف انجام شده است که تاکنون با استفاده از تجربیات سال‌های 1399 و 1400 در حوزه ستادی با 68درصد افزایش در تعریف پروژه‌های بهره‌وری و در سازمان‌های وابسته با تمرکز بر رویکرد تخصصی وظایف سازمانی، برنامه‌های ارتقای بهره‌وری به‌روزرسانی شده‌اند. متأسفانه با توجه به عملکرد ناهماهنگ کمیته‌های بهره‌وری استانی، تاکنون آمار دقیقی از برنامه‌های ارتقای بهره‌وری دانشگاه‌های علوم پزشکی، به‌دست نیامده است.

جایگاه بهرهوری در سیاستهای کلی حوزه سلامت که از سوی رهبر معظم انقلاب ابلاغ شده است، چیست؟

همانگونه که مستحضر هستید مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) در فرمایشات خود کاهش بهره‌وری را یکی از معضلات اساسی کشور دانستند و  بر مدیریت منابع و افزایش اثربخشی و کارایی (بهره‌وری) تأکید بسیار کردند. با توجه به ضرورت افزایش بهره‌وری و نیاز کشور، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به‌منظور اجرای  بندهای  12 و 17 سیاست‌های کلی نظام اداری با محوریت ارتقای سطح رضایتمندی و اعتماد مردم و تسریع در ارائه خدمات نوین و  نیز  بندهای 25 و 26 با رویکرد کارآمدسازی اصلاح ساختار و فرایندهای اداری به‌منظور افزایش اثربخشی و کارایی و همچنین بند 7 سیاست‌های کلی حوزه سلامت مبنی بر مدیریت بهینه منابع، اقدامات متعددی را در دستورکار قرار داده و اجرا کرده است که از آن جمله می‌توان به استقرار چرخه مدیریت بهره‌وری در ستاد مرکزی وزارت متبوع، سازمان‌های وابسته نظیر سازمان غذا و دارو، سازمان بیمه سلامت، دانشگاه/ دانشکده‌های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی و شرکت مادرتخصصی توسعه و تجهیز مراکز بهداشتی و درمانی اشاره کرد.

به نظر جنابعالی استراتژی‌های مناسب برای ارتقای بهره‌وری خدمات سلامت و پوشش همگانی آن کدام است؟

در حال حاضر و در گام استقرار، استراتژی اصلی وزارت بهداشت، درمان و آموزشی پزشکی متمرکز بر بحث فرهنگ‌سازی و ایجاد بستر مناسب فرهنگی و اجرایی با تغییر رویکرد مدیران ارشد، میانی و عملیاتی حول محور بهره‌وری در تمام سطوح ارائه خدمت در سال 1401 است. از همین رو، نشست‌های متعددی با محوریت بهره‌وری در نظام سلامت در سطح کشور برگزار و موضوع با مدیران ارشد، میانی و عملیاتی نظام سلامت به بحث و بررسی گذاشته شده است که از جمله آنها می‌توان به اجلاس رؤسای دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور، همایش معاونان توسعه مدیریت و منابع دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور و  برگزاری 3 دوره آموزشی «برنامه ارتقای بهره‌وری» برای مدیران توسعه سازمان و تحول اداری و رابطان بهره‌وری در معاونت‌های تخصصی وزارت متبوع، سازمان‌های وابسته نظیر سازمان اورژانس کشور، انستیتو پاستور ایران، سازمان غذا و دارو، سازمان بیمه سلامت ایران اشاره کرد.

عوامل موثر بر بهره‌وری نیروی انسانی در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کدامند؟

منابع انسانی مهم‌ترین  و باارزش‌ترین منابع و سرمایه‌های هر سازمان به‌شمار می‌رود که مدیران با استفاده از آن می‌توانند در جهت دستیابی به اهداف سازمان کوشش کنند. لازمه مدیریت صحیح منابع انسانی، شناخت دقیق عوامل مؤثر بر عملکرد این منابع است و رسالت سازمان باید ایجاد فرصت مناسب برای رشد و افزایش بهره‌وری آن باشد. بهره‌وری منابع انسانی در راستای برنامه‌های راهبردی سازمان‌های دولتی مفهومی جامع و کلی است که افزایش آن به‌عنوان یک ضرورت برای ارتقای سطح عملکرد در مسیر موفقیت سازمان می‌تواند به هدفی اساسی تبدیل شود.از  جمله عوامل مؤثر بر بهره‌وری می‌توان به عوامل سازماني يا مديريتي (وجود نظام مديريت مشاركتي، وجود نظام ارزشيابي بر اساس عملكرد، عدم تبعيض و رعايت عدالت سازماني، استفاده از سيستم‌هاي اداري و مالي مكانيزه و سبك رهبري)، عوامل فردي (برخورداري از سلامت رواني و جسمي، قاطع و جدي‌بودن در حين انجام وظايف، داشتن تخصص، تجربه و سابقه كار، پايبندي به اصول اخلاقي، برخورداري از اعتمادبه‌نفس و عزت‌نفس بالا، وجدان كاري و انضباط)، عوامل حمايت سازماني و نظام جبران خدمات و نگهداشت (پرداخت پاداش نقدي و غيرنقدي، اعطاي مزايا و امكانات رفاهي، حمايت مافوق و مديران ارشد از كاركنان، رعايت شايستگي در پرداخت حقوق و مزايا و فراهم‌بودن زمينه‌هاي بالفعل در کشف استعدادهاي كاركنان)، عوامل توانمندساز (چرخش شغلی، آموزش ضمن‌خدمت، طراحی مناسب زمان فعالیت و ایجاد مهارت‌های موردنیاز) و عوامل مربوط به برنامه‌ريزي و هدايت عملكردكاركنان (ترغيب كاركنان جهت دست يافتن به شقوق بهتر و جديد، امكان اظهارنظر بدون ترس و نگراني از مافوق، واگذاري انجام اختيار به كاركنان و اطلاع یافتن کارکنان از ارزیابی عملکردشان) اشاره کرد.

در خصوص نقش پرونده الکترنیکی سلامت در ارتقای بهره‌وری حوزه سلامت و چالش‌های پیش روی آن توضیح دهید.

پرونده الکترونیکی سلامت به معنی رقومی‌سازی پرونده‌های کاغذی اطلاعات خدمات دریافتی شهروندان در حوزه بهداشت و درمان و ایجاد یکپارچگی در این پرونده‌های رقومی‌شده است که در نهایت علاوه بر تجمیع اطلاعات یکپارچه الکترونیکی و در نتیجه در دسترس‌بودن سوابق بیماری‌ها و خدمات به یک شهروند، ارزش‌های‌افزوده دیگری نیز در بر دارد که موجب ارتقای کارایی و اثربخشی خدمات ارائه‌شده به مردم و به معنی کلمه، ارتقای «بهره‌وری» در نظام ارائه خدمات سلامت خواهد شد. به‌طور کلی، تشکیل پرونده الکترونیکی سلامت موجب شفاف‌سازی خدمات ارائه‌شده به بیماران، رشد و شکوفایی ایده‌ها و برنامه‌های تحول و نوآوری در ارائه خدمات سلامت می‌شود. همچنین مدیریت در تخصیص منابع مالی، تجهیزات پزشکی و نیروی انسانی، بر اساس حجم واقعی خدمات ارائه‌شده به مراجعه‌کنندگان به مراکز درمانی تنها با شفافیت اطلاعات از صف مقدور است که ایجاد جریان اطلاعات و داده‌های سلامت و توسعه داشبوردهای حاکمیتی در سیاستگذاری موضوعات مذکور که در نهایت منجر به افزایش اثربخشی تصمیمات در تخصیص منابع و فرایندهای نظارتی می‌شود، انکارناپذیر است. این در حالی است که با توجه به حجم فعالیت‌ها در مراکز بهداشتی و درمانی، ثبت اطلاعات به‌صورت الکترونیکی توسط کادر بهداشتی و درمانی همواره با مقاومت‌ها و گاها مناقشاتی روبه‌رو است که ایجاد فرایندهای تشویقی و درکنار آن، طراحی سیستم‌های ارزیابی عملکرد مبتنی بر اطلاعات ثبتی در پرونده الکترونیکی سلامت مانند پرداخت کارانه کادر درمان، تعداد خدمات ارائه‌شده و تطابق با استانداردهای واقعی، راهکارهای مؤثر قابل برنامه‌ریزی برای اجرایی‌سازی فرایندهای ثبت الکترونیکی خواهد بود. همچنین برگزاری دوره‌های آموزشی و برگزاری جلسات آگاهی‌رسانی در خصوص ضرورت تشکیل پرونده الکترونیکی سلامت برای ذی‌نفعان موجب رفع چالش‌ها و تسهیل تشکیل پرونده الکترونیکی سلامت خواهد شد.

تصاویر
  • تمرکز بر فرهنگ‌سازی مدیران حول محور بهره‌وری
نظر جدید

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید: